6. Model Katmanları ve Çaba Yönetimi
Bölüm 3'te model seçiminin iki eksenli bir karar olduğunu kurmuştuk: hangi katman, ve o katmanda hangi çaba seviyesi. Bu bölüm o çerçeveyi Claude'a özgü olarak somutlaştırır.
6.1 Model Ailesi
Claude modelleri isimlendirme açısından bir mantık izler: aile adı yeteneği, sayı ise kuşağı gösterir.
| Model | Katman | Konumu |
|---|---|---|
| Haiku | Alt | Hız ve düşük maliyet; yüksek hacimli basit işler |
| Sonnet | Orta | Günlük iş atı; çoğu görev için doğru başlangıç |
| Opus | Üst | En yüksek akıl yürütme; karmaşık ve hata toleransı düşük iş |
| Fable / Mythos | Üstü | Özel kademe; Mythos genel kullanıma açık değil |
Kaynak: https://platform.claude.com/docs — model genel bakış sayfası. Doğrulama tarihi: 25 Ağustos 2026. Model adları ve kuşak numaraları sık değişir; güncel liste için resmî sayfaya bakınız.
Bağlam Pencereleri
Bölüm 1.7'de bağlam penceresinin modelin görüş alanı olduğunu görmüştük. Claude modellerinde bu pencere kuşaklar arasında belirgin biçimde büyümüştür; güncel üst ve orta katman modellerde bir milyon token düzeyine ulaşmıştır. Alt katman modellerde ise daha küçüktür.
Pratik karşılığı: bir milyon token, birkaç yüz sayfalık bir belgenin tek seferde işlenebilmesi demektir. Ancak Bölüm 3.4'teki uyarı geçerlidir — belirli bir eşiğin üzerindeki istekler farklı ve daha yüksek bir tarifeye girebilir, ayrıca uzun bağlamda dikkat seyrelmesi riski artar.
6.2 Çaba Parametresi
Çaba (effort), modelin bir yanıt üretirken ne kadar token harcayacağını yönlendiren davranışsal bir sinyaldir. Resmî tanımı önemlidir: bu katı bir token bütçesi değil, davranışsal bir sinyaldir. Düşük çaba seviyelerinde model yine de yeterince zor problemlerde düşünür; yalnızca aynı problem için yüksek çabada düşüneceğinden daha az düşünür.
Seviyeler
| Seviye | Ne için |
|---|---|
| Low | Yüksek hacimli veya gecikmeye duyarlı işler; basit sınıflandırma, hızlı arama |
| Medium | Varsayılandan maliyet tasarrufu sağlayan dengeli seçenek |
| High | Varsayılan. Karmaşık akıl yürütme, kodlama, ajan görevleri |
| Xhigh | En zor kodlama ve ajan görevleri |
| Max | En geniş akıl yürütme bütçesi |
Kaynak: Claude Platform Dokümantasyonu, "Effort" — https://platform.claude.com/docs/en/build-with-claude/effort. Doğrulama tarihi: 25 Ağustos 2026.
Çabanın Etkilediği Şeyler
Çaba parametresinin en yanlış anlaşılan yanı, yalnızca "düşünme süresini" ayarladığının sanılmasıdır. Gerçekte yanıttaki tüm token harcamasını etkiler — araç çağrıları dahil.
Düşük çaba seviyelerinde model şu eğilimleri gösterir: birden fazla işlemi daha az araç çağrısında birleştirme, daha az araç çağırma, ön açıklama yapmadan doğrudan işe girişme, tamamlandığında kısa onay mesajı verme.
Yüksek çaba seviyelerinde ise: daha fazla araç çağrısı, işe başlamadan önce planı açıklama, yapılan değişikliklerin ayrıntılı özeti, daha kapsamlı kod açıklamaları.
Bu, Bölüm 3.5'teki "ucuz model her zaman ucuz değildir" bulgusuyla doğrudan ilişkilidir: araç çağrısı sayısını etkileyen bir parametre, toplam maliyeti model seçiminden daha fazla etkileyebilir.
Çaba ile Düşünme Arasındaki Fark
İki kavram karıştırılır. Resmî ayrım şudur: düşünme parametresi, modelin yanıt öncesi düşünme bloklarında düşünüp düşünmeyeceğini kontrol eder. Çaba parametresi ise modelin yanıtın tamamına ne kadar emek harcayacağını kontrol eder — adaptif modda bu, ne sıklıkla ve ne derinlikte düşüneceğini de kapsar.
Kısacası: düşünme bir anahtar, çaba bir kadrandır. Çaba, düşünmenin etkin olmasını gerektirmez.
6.3 Claude Code'da Çaba Yönetimi
Claude Code, çaba seviyesini doğrudan bir komutla ayarlamayı sağlar. Komut, seviye adıyla birlikte kullanılır.
Kalıcılık Davranışı
Önemli ve az bilinen bir ayrıntı: seviyeler farklı kalıcılık davranışı gösterir. Düşük, orta ve yüksek seviyeler oturumlar arasında kalıcıdır — bir kez ayarlanır ve değiştirilene kadar öyle kalır. Max seviyesi ise oturum sona erdiğinde sıfırlanır.
6.4 İki Başarısızlık Modu
Çaba kadranını sonuna kadar açmak her zaman doğru karar değildir. İki tipik hata sık görülür.
Basit Cevabı Aşırı Mühendislik
Yüksek çaba, tek bir doğru cevabı olan bir soruya uygulandığında gereksiz uzunlukta yanıt üretir. Belirti nettir: modelin yanıtını işe yarar kısmı bulmak için tarıyorsanız, kadran fazla yüksektir.
Keşif Aşamasını Yavaşlatmak
Seçenek ürettiğiniz ve hızla eleyerek ilerlediğiniz bir aşamada yüksek çaba aleyhinize çalışır. Düşük veya orta çaba, birim zamanda daha fazla aday üretir. Yaratıcı ve keşifsel çalışmada bu belirleyici bir farktır.
6.5 Karar Tablosu
| Görev niteliği | Önerilen yaklaşım |
|---|---|
| Tek bariz cevabı var | Düşük veya orta çaba |
| Birden fazla geçerli seçenek, gerçek ödünleşim var | Yüksek çaba |
| Geniş çözüm uzayı ve çok adımlı yürütme | Yüksek üstü seviyeler |
| Maliyeti yüksek, geri alınamaz veya dış paydaşa gidecek | Yüksek veya üzeri |
| Keşif ve seçenek üretimi | Düşük veya orta |
| Yüksek hacimli sınıflandırma veya ayıklama | Düşük |
Bölüm 3.7'deki karar çerçevesi burada da geçerlidir: alt katmandan ve düşük çabadan başlayın, yetersizse önce çabayı artırın, ancak ondan sonra katman yükseltin.
6.6 Bölüm Özeti
- Claude modelleri Haiku, Sonnet, Opus ve üstü kademeler halinde yapılanır.
- Çaba, katı bir token bütçesi değil, davranışsal bir sinyaldir.
- Çaba yalnızca düşünmeyi değil, araç çağrıları dahil tüm token harcamasını etkiler.
- Düşünme bir anahtar, çaba bir kadrandır; çaba düşünmenin etkin olmasını gerektirmez.
- Claude Code'da düşük/orta/yüksek oturumlar arası kalıcıdır, max oturumla sıfırlanır.
- Beklenmedik sığ yanıtlarda ilk kontrol edilecek şey çaba seviyesidir.
- Yüksek çaba basit görevlerde israf, keşif aşamasında engeldir.
- Seviye desteği modele göre değişir; ikincil kaynaklar çelişkilidir, resmî kaynağa bakınız.
Güncellik kontrolü: Model adları, bağlam pencereleri ve çaba seviyeleri 25 Ağustos 2026 itibarıyla https://platform.claude.com/docs adresinden doğrulanmıştır.