Ana Sayfa / Temel Tasarımı / Eksantrik Yük

Eksantrik Yük ve Taban Basıncı

Gerçek temellerin üzerine hiçbir zaman tam merkezî yük gelmez. Moment olduğu anda taban basıncı düzgün dağılmaz — ve eksantrisite belirli bir sınırı aşarsa temelin bir kenarı zeminden ayrılır.

Çekirdek kuralı (B/6) nereden gelir? Taban basıncı q = P/A ± M·c/I bağıntısıyla, eksenel ve eğilme bileşenlerinin toplamıdır. Minimum basıncın sıfıra düştüğü an, eğilme bileşeninin eksenel bileşene eşit olduğu andır; dikdörtgen taban için bu koşul tam olarak e = B/6 verir. Zemin çekme taşıyamadığı için bu sınırın ötesinde temel kalkar, basınç kalan kısımda yoğunlaşır ve gerçek en büyük basınç formülün verdiğinden çok daha yüksek olur.

Yük ve Geometri

P — düşey yük (kN) M — moment (kNm) B — moment doğrultusunda genişlik (m) L — diğer doğrultuda uzunluk (m) q_em — emniyetli taşıma gücü (kPa)

Ani Oturma İçin

E_s — zemin elastisite modülü (kPa) ν — Poisson oranı I_f — şekil/rijitlik katsayısı

Sonuçlar

taban basıncı dağılımı

ADIM ADIM ÇÖZÜM

KAYNAKLAR VE DOĞRULAMA

Çekirdek kuralı e = M/P ≤ B/6 ise taban tamamen basınç altındadır ve q_maks/min = (P/A)·(1 ± 6e/B). e > B/6 ise temel kısmen kalkar; basınç üçgen dağılır ve q_maks = 2P/(3·L·(B/2 − e)) olur.

Meyerhof (1953) Etkin alan yöntemi: eksantrik yüklü temel, B′ = B − 2e genişliğinde merkezî yüklü eşdeğer bir temel gibi değerlendirilir. Taşıma gücü hesabında gerçek genişlik yerine bu etkin genişlik kullanılır.

Elastik oturma S_e = q·B·(1−ν²)·I_f/E_s. I_f temel şekline ve rijitliğine bağlıdır; rijit kare için yaklaşık 0,88, esnek kare merkezinde 1,12 mertebesindedir.

Doğrulama P=800 kN, M=160 kNm, B=2,0 m, L=2,5 m için el hesabı: e = 160/800 = 0,2000 m; B/6 = 0,3333 m olduğundan e < B/6, tabanda çekme yok. q_maks = 256,00 kPa, q_min = 64,00 kPa; B′ = 2,0 − 2·0,2 = 1,6000 m, A′ = 4,0000 m². Oturma örneği: q=150 kPa, B=2 m, ν=0,30, I_f=0,88, E_s=25000 kPa → S_e = 9,610 mm (el: 0,91·150·2·0,88/25000). Bu sayfadaki motor aynı değerleri üretir.

Kapsam Tek doğrultuda eksantrisite, dikdörtgen taban, homojen zemin. İki doğrultuda eksantrisite, eğik yük, tabakalı zemin ve zaman bağımlı (konsolidasyon) oturma kapsanmaz — konsolidasyon için Zemin Mekaniği dersine bakınız. E_s ve I_f değerleri literatürde geniş aralıkta değişir; bu sayfada kullanıcı girdisidir, gömülü varsayım değildir.

← Temel Tasarımı ← Taşıma Gücü