Cevaplanmış Sorular

7/11/2025 tarihli değişiklikten (RG 33070) önce Sığınak Yönetmeliğinde konut muafiyeti "12 ve daha az bağımsız bölüm" idi. Değişiklikle eşik "10'dan az"a indirildi. İnternette hâlâ 12 gösteren çok sayıda belediye belgesi ve özet bulunmaktadır; bunlar güncel değildir.

Pratik farkı büyüktür ve bir uçurum yaratır: hepsi üç ve daha fazla odalı 9 daireli bir konutta sığınak gerekmez; onuncu daire eklendiğinde 40 m² sığınak zorunlu olur. Bir dairelik fark, sıfırdan 40 m²'ye çıkar.

BYKHY Ek-5/B'de birim genişlikten (50 cm) geçen kişi sayısı dört ayrı sütunda ve her kullanım sınıfı için ayrı verilir:

Yani sabit 50 değeri hiçbir sınıf için tam doğru değildir. Merdiven kapasitesi genelde en düşüktür; gereken genişliği çoğu zaman merdiven belirler.

Ama sezgiye aykırı bir nokta var: hastanede kapasite 30'a düşerken kişi başına alan da 20 m²'ye çıkar (büroda 10). İki etki birbirini götürür — 900 m²'lik bir katta büro 100 cm isterken hastane 80 cm ister. Tek bir sütuna bakarak sezgi kurmak yanıltır.

ideYAPI yetkilileri kendi forumlarında bunu açıkça belirtmiştir. Yığma duvarlar panel ya da perde objesi olarak modellenip malzeme tanımlanabilir, yapı çözülür ve gerilmeler okunabilir. Ancak duvar basınç gerilmesi kontrolü, kayma dayanımı, duvar narinliği ve bağ kirişi koşulları gibi Bölüm 11 tahkikleri elle yapılmalıdır.

Uygulamada mühendisler bu tahkikleri genellikle hesap tablosuyla yürütmektedir.

80 cm, PAİY Madde 30(12)'de "51–100 cm" kademesine düşer ve izin verilen en büyük eğim %6'dır. Koşu uzunluğu 0,80 / 0,06 = 13,33 m çıkar.

Ama rampa koşusu 9 m'yi aşamaz; aşarsa ara sahanlıkla bölünür. 13,33 m iki parçaya ayrılır ve aralarına bir ara sahanlık (≥150 cm) girer. Başlangıç ve bitiş sahanlıklarıyla birlikte toplam 17,83 m olur. Eskizlerde en sık unutulan 4,5 m budur.

Bir de kademe sınırında keskin bir sıçrama vardır: kot 100 cm iken toplam yer 21,17 m; 101 cm olduğunda 26,20 m'ye çıkar. Çünkü 100 cm aşılınca izin verilen eğim %6'dan %5'e düşer. Bir santimetre, plana beş metre.

2005/2006 Otopark Yönetmeliğinde mesken için "her 3 daire için 1", dükkân ve büro için "30 m² için 1" değerleri geçiyordu. Bunlar 2018 değişikliğiyle (RG 22/2/2018-30338) yürürlükten kalktı.

Güncel sistemde mesken otoparkı daire alanına göre kademelenir: 80 m²'nin altındaki daireler için her 3 daireye 1, 80–120 m² arası her 2 daireye 1, 120–180 m² arası her daireye 1, 180 m² üzeri her daireye 2 araç.

Ayrıca 1/1/2023 sonrası, asgari zorunlu otopark sayısı 20 ve üzeri olan yeni binalarda %5 oranında elektrikli araç park yeri ayrılması gerekir.

TBDY Madde 4.4.4.2(a) uyarınca, yük dayanım katsayıları ile tasarım (YDKT) uygulanan çelik binalarda Denk. (4.11) ve (4.12)'de sabit yük katsayısı 1,2 alınır. Betonarme binalarda bu katsayı 1,0'dır.

Aynı yüklerle (G=100, Q=40, S=20, E_dH=60, E_dZ=25) hesaplandığında fark somut olarak görülür: betonarmede en büyük birleşim 211,5, çelik YDKT'de 231,5 çıkar. Aradaki 20 birim, tam olarak 0,2 × G'dir.

Üçüncü bir durum daha var: GKT ile tasarlanan çelik binalarda Denk. (4.11) ve (4.12) hiç kullanılmaz (Madde 4.4.4.2(b)). Sitedeki araç bu durumu kabul etmez ve gerekçesini bildirerek reddeder.

Deniz seviyesinden 400 m'nin altındaki kotlarda buz yükü varsayılan kural gereği göz önüne alınmaz. 400 m ve üzerinde hesaba katılır.

İkinci bir yaygın hata daha var: buz, elemanın tüm çevresini sarar. Alan hesabı yalnızca bir yüzden yapılırsa sonuç ciddi biçimde eksik çıkar — dairesel bir elemanda doğru değerin yaklaşık üçte biri kadar.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 31 bu sınırı asansör varlığına bağlar. Yani 17 cm'lik bir rıht, asansörlü bir binada uygun, asansörsüz bir binada uygun değildir. Hesaba başlamadan önce bu bilginin elde olması gerekir.

Basamak bağıntısı ayrıca sağlanmalıdır: 2a + b = 0,60 ilâ 0,64 m ve basamak genişliği en az 0,27 m.

1 m çaplı, %0,2 eğimli, n = 0,013 bir boruda Manning ile hesaplandığında:

Yani tam dolu akış, ulaşılabilecek en yüksek debinin yalnızca %93'ü kadardır. Sebebi geometriktir: doluluk 0,938'i aştıktan sonra ıslak çevre, kesit alanından daha hızlı büyür ve hidrolik yarıçap düşer.

En yüksek hız ise daha erken, y/D ≈ 0,813'te oluşur. Debi ve hız maksimumları aynı noktada değildir.

φ = 0,75 yük ve dayanım katsayıları ile tasarımın (LRFD), Ω = 2,00 ise güvenlik katsayısı ile tasarımın (ASD) katsayısıdır. Bir hesapta yalnızca biri kullanılır.

8 mm bacaklı, 200 mm uzunluğunda, E70 elektrotla yapılmış boyuna yüklü bir köşe kaynakta: LRFD 244,3 kN, ASD 162,9 kN. Oran tam 1,500 — çünkü 0,75 × 2,00 = 1,50. İkisi birden uygulanırsa kapasite gereksiz yere yarıya yakın düşer ve kesit büyür.

Aynı hata öngerilmeli beton hesaplarında da görülür: karakteristik değerle tasarım değerini karıştırmak.

TS 825:2024 revizyonuyla bölge sayısı dörtten altıya çıkarıldı ve U değerleri düşürüldü. 5. ve 6. bölgenin eski tabloda karşılığı yoktur.

Pencere U değeri de değişti: eskiden 2,4 iken artık bütün bölgelerde 1,8'dir.

Buradaki sezgiye aykırı sonuç şudur: deponun temel sınırı 1 000 m² ile hastaneden düşüktür, ama dipnotu (2) olduğu için sistemle sınırsız olur. Hastane 1 500 m² ile başlayıp dipnot (1) yüzünden 3 000 m²'de kalır. Temel alana bakarak sıralama yapmak yanıltır.

Üçüncü bir durum daha var: dipnot (3) taşıyan sınıflarda (endüstriyel ve depo Orta Tehlike-1/2) yapı tek katlıysa sistem kurmadan da sınır kalkar.

Hesaplanmış değerler: 49 kişi → 2, 300 kişi → 2, 501 kişi → 3, 1001 kişi → 4 çıkış.

Ayrıca 50 kişiyi aşan her mekânda ve 25 kişiyi aşan yüksek tehlikeli yerlerde en az iki çıkış aranır.

Tek çıkış istisnası üç koşulu birden ister: zemin kat dükkânı olacak ve kullanıcı sayısı 50'nin altında olacak ve en uzak nokta ile dış kapı arası 25 m'yi aşmayacak. Biri eksikse istisna uygulanmaz.

Bölünmemiş tek mekânda iki çıkış gerekiyorsa, çıkışlar arası mesafe yağmurlama yoksa diyagonalin 1/2'sinden, varsa 1/3'ünden az olamaz.