Ana Sayfa / ETABS & SAP2000 / Döşeme Tasarımı
Döşeme Tasarımı — İki Doğrultuda Çalışan Döşeme
ACI 318-19 §8.10 — Doğrudan Tasarım YöntemiTS 500 §8.3 — Zımbalama — betonarme binaların en yaygın elemanı. Bu sayfa, bir kaynağın kendi içinde tutarsız çıktığı için reddedildiği nadir bir örnek içeriyor.
MT = wu·Lx·Ly·(Lx²+Ly²)/8 formülünü verip sayısal örnek olarak "299.6 kN·m" sonucunu paylaşıyordu. Bu formülü kendi verdiği sayılarla (wu=13.10, Lx=6, Ly=5) yeniden hesapladığımda **2996.6** çıktı — kaynağın kendi metni kendi formülüyle tutarsızdı (10 kat fark). Bu kaynağı kullanmadım; bunun yerine üç bağımsız kaynakla (üniversite ders notu, StructurePoint/PCA, theconstructor.org) teyitli standart formülü (Mo = wu·l2·ln²/8) kullandım. Bu, "her web kaynağı eşit güvenilir değildir" ilkesinin somut bir örneğidir — bir kaynağın kendi iç tutarlılığını kontrol etmek, dış çapa aramak kadar önemlidir.
İçindekiler
1. Teori — Doğrudan Tasarım Yöntemi ve Zımbalama 2. ETABS'ta Döşeme Tasarımı 3. Örnek 1 (Kolay) — ACI, Kare Panel, Şerit Dağılımı 4. Örnek 2 (Orta) — ACI, Dikdörtgen Panel (Dürüst Kapsam Sınırı) 5. Örnek 3 (Zor) — TS 500, Kirişsiz Döşeme, İç Kolon 6. Örnek 4 (Çok Zor) — TS 500, Kenar Kolonu Zımbalama Yetersizliği1. Teori — Doğrudan Tasarım Yöntemi ve Zımbalama
ACI 318-19 §8.10 — Doğrudan Tasarım Yöntemi (DDM)
Mo, bir döşeme açıklığının toplam statik momentidir — klasik basit kiriş momentine (wl²/8) benzer ama l2 (enine yayılma genişliği) ile çarpılmıştır. Bu, DDM'nin temelidir: bir açıklığı, l2 genişliğinde bir "şerit kiriş" gibi düşünüp toplam momentini hesaplar, sonra bu momenti pozitif/negatif ve kolon/orta şeritlere dağıtır.
Kare panel özel durumu (l2/l1=1.0): Kolon şeridi, negatif momentin ~%75'ini, pozitif momentin ~%60'ını taşır (kalan orta şeride gider). Genel durumda (l2/l1≠1.0) bu oranlar ACI Tablo 8.10.5.2'deki l2/l1'e bağlı bir tablodan okunur — bu genel tablo bu oturumda sayısal olarak teyit edilemediği için motora eklenmedi.
TS 500 §8.3 — Kirişsiz Döşeme Zımbalama Kontrolü
Kirişsiz (flat plate) döşemelerde, kolonun döşemeyi "delip geçmesi" (zımbalama) riski, moment dağıtımından bağımsız, ayrı ve genellikle daha kritik bir kontroldür. Bu konu, Temel Tasarımı sayfasında geliştirilen aynı motoru (punchingShearTS500) kullanır — orada temel için, burada döşeme-kolon birleşimi için uygulanır. Fiziksel mekanizma özdeştir.
2. ETABS'ta Döşeme Tasarımı
Tasarım kodu seçilir; ETABS döşemeleri sonlu eleman (kabuk) modelledigi için DDM'nin basitleştirmelerine ihtiyaç duymadan doğrudan gerilme/moment sonucu üretir.
Kolon/orta şerit genişlikleri (genelde 0.25×min(l1,l2) kuralı) otomatik veya elle tanımlanır; her şerit için ortalama moment/donatı hesaplanır.
Her kolon-döşeme birleşiminde zımbalama DCR'si otomatik hesaplanıp renkli haritada gösterilir.
3. Örnek 1 — ACI, Kare Panel, Şerit Dağılımı
Sistem: Kare panel, l1=l2=6m, kolon genişliği 0.4m, wu=10 kN/m² (iç açıklık).
| Büyüklük | Değer |
|---|---|
| ln | 5.6 m |
| Mo | 235.2 kN·m |
| M(-) / M(+) | 152.88 / 82.32 kN·m |
| Kolon şeridi (-) / (+) | 114.66 / 49.39 kN·m |
| Orta şerit (-) / (+) | 38.22 / 32.93 kN·m |
4. Örnek 2 — ACI, Dikdörtgen Panel (Dürüst Kapsam Sınırı)
Sistem: Dikdörtgen panel, l1=7m, l2=5m (l2/l1=0.714, kare değil), kolon 0.4m, wu=10 kN/m².
| Büyüklük | Değer |
|---|---|
| ln | 6.6 m |
| Mo | 272.25 kN·m |
| M(-) / M(+) | 176.96 / 95.29 kN·m |
| Kolon şeridi dağılımı | Motor tarafından hesaplanmıyor (null) |
5. Örnek 3 — TS 500, Kirişsiz Döşeme, İç Kolon
Sistem: İç kolon 500×500mm, d=220mm (ince döşeme), fck=30 MPa, Fa=750 kN.
| Büyüklük | Değer |
|---|---|
| up (kritik çevre) | 2880 mm |
| τpd | 1.1837 MPa |
| fctd | 1.278 MPa |
| DCR | 0.926 — güvenli, ama sınıra yakın |
6. Örnek 4 — TS 500, Kenar Kolonu Zımbalama Yetersizliği
Amaç: Kenar kolonlarının (kritik çevrenin bir tarafının dışarıda kalması nedeniyle) iç kolonlara göre daha küçük bir zımbalama çevresine sahip olduğunu ve bu yüzden aynı yükte daha kritik olabileceğini göstermek.
Sistem: Kenar kolonu 400×400mm, d=200mm (ince döşeme), fck=25 MPa, Fa=600 kN (Örnek 3'ten daha küçük bir yük olmasına rağmen).
| Büyüklük | Değer |
|---|---|
| up (kenar kolonu, küçültülmüş çevre) | 1600 mm |
| τpd | 1.875 MPa |
| fctd | 1.167 MPa |
| DCR | 1.607 — YETERSİZ ✗ |