Ana Sayfa / ideCAD / Temeller ve Zemin

Temeller ve Zemin

Yatak katsayısı, zemin gerilmesi, zımbalama ve bağ kirişi. Temel, otomatik kabullerin en riskli olduğu yerdir — bu sayfa o sayıların nereden geldiğini gösterir.

Temel, otomatik kabullerin en riskli olduğu yerdir. Üst yapıda yanlış bir kabul genelde kendini belli eder; temelde zemin yatak katsayısı gibi tek bir sayı, bütün gerilme dağılımını sessizce değiştirir. Bu sayfa özellikle o sayıların nereden geldiğini gösterir.

1. Desteklenen temel tipleri

Tekil, sürekli (şerit), radye, kuyu ve kazıklı temel desteklenir. Her birinin ayrı parametre diyaloğu vardır: Analiz ve Tasarım > Tasarım Parametreleri altında Sürekli Temel, Radye, Tekil Temel, Kazık ve İstinat Duvarı Parametreleri birincil.

Modelleme Betonarme > Temel-Zemin başlığından yapılır. Radye için döşeme kenarı ile kontur çizilip kolonlar alan içine alınır. Kazık parametrelerinde kazık tipi sürtünme kazığı ya da uç kazığı olarak seçilir.

2. Zemin yatak katsayısı — en kritik tek sayı

Temeller elastik zemine oturan plak teorisine göre çözülür; yani Winkler yaklaşımı. Yatak katsayısı buradan girilir: Analiz Ayarları > Temel Zemin sekmesi, birimi tf/m³ birincil.

Durum	Ne yapılır
Normal radye	Yatak katsayısı Temel Zemin sekmesinden girilir
Kazıklı radye	Radye yatak katsayısı sıfır girilir; sıfırlanmadan analiz yapılırsa program uyarır
Farklı zemine oturan radye bölgeleri	Radye Temel Özellikleri > Statik > Yatak Katsayısı Çarpanı ile yerel değiştirilir

Kazıklı çözümde düşey yay sabiti şöyle türetilir:

K_i (tf/m) = Yanal Kazık Alanı (m²) × K_düşey (tf/m³)

K_düşey zemin katmanlarında tanımlanır.

Yatak katsayısı çarpanına dikkat. Birincil belgelerde bu çarpanın normal şartlarda değiştirilmemesi önerilir. Farklı zemine oturan radye bölgeleri dışında kullanmak, gerilme dağılımını gerçek bir gerekçe olmadan kaydırır.

Ayrıca: yatak katsayısı bir zemin etüdü çıktısıdır, yazılım varsayılanı değildir. Bunun neden bu kadar önemli olduğunu Radye Rijit mi Esnek mi simülasyonu gösterir: gerçekçi kalınlıklarda radyeler neredeyse hiç rijit davranmaz, dolayısıyla k sonucu doğrudan belirler. Etütten gelmeyen bir sayıyla yapılan radye çözümü, sayısal olarak düzgün görünen ama dayanağı olmayan bir sonuç üretir.

3. Zemin gerilmesi ve emniyet kontrolü

Rijit temelde zemin basınç dağılımı doğrusal varsayılabilir (TS 500 Md. 10.3.2 / 10.4.2). Radye temelde gerilme kontrollerini ortalama gerilmeye göre yap seçeneği kaldırılarak maksimum gerilmelere göre kontrol yaptırılabilir.

Ortalama gerilmeye göre kontrol, köşe ve kenar bölgelerdeki yığılmayı gizler. Düzensiz planlı ya da büyük momentli yapılarda maksimum gerilme kontrolü tercih edilmelidir. Zemin taşıma gücü yetersizliği eleman diyaloglarında uyarı olarak görünür.

4. Zımbalama tahkiki

Betonarme kolonlarda ve perde uçlarında, kirişsiz döşemeler ve radye temeller için zımbalama otomatik yapılır. Zımbalama çevresi, yüklenen alana d/2 uzaklıkta ve döşeme boşlukları da gözetilerek TS 500'e uygun otomatik hesaplanır (TS 500 Md. 8.3.1, Şekil 8.2/8.4) birincil.

Hangi yönetmelik nerede — sık karışır.
Radye ve kirişsiz döşemelerde zımbalama dayanımı ve gerilmeleri TBDY 2018 ile,
betonarme tekil temellerde TS 500 ile hesaplanır.

Zımbalama donatısı ve kolon başlığı otomatik konmaz. Bunlar kullanıcı inisiyatifindedir. Zımbalama sağlanmadığında program uyarır ama çözümü kendisi uygulamaz — kalınlık artırmak, kolon başlığı eklemek ya da zımbalama donatısı koymak mühendisin kararıdır.

Kazıklı radyede zımbalamada faydalı yükseklik, kolondan d/2 mesafedeki radye kalınlığı olarak alınır.

Oynayarak görün: Zımbalama Çevresi simülasyonu kalınlık artırmanın neden doğrusaldan fazla fayda sağladığını ve köşe kolonun neden çok daha kötü olduğunu canlı gösterir.

5. Bağ kirişi — TBDY Bölüm 16

Modelleme: Betonarme > Temel-Zemin > Temel Bağ Kirişi → Temel Bağ Kiriş Ayarları. Alanlar: bağ kirişi adı (BK öneki), genişlik, yükseklik, kot. Ters kiriş için kot +, düşük kiriş için − verilir.

Asgari boyut 300 × 300 mm. Program hata mesajı verir: "Bağ kirişi boyutları 300 mm'den az olamaz. (TBDY 2018 16.8.5.4)"

Konu	Kural	Madde
Kesme donatısı	TBDY 7.6.8.2 koşulları sağlanmazsa TBDY 7.4.5'e göre	7.6.8.2
Kesme üst sınırı	V_d ≤ 0,85 · b_w · d · √f_ck	Denk. 7.22
Sürekli temelde etriye aralığı	orta bölgede s ≤ d/2; V_d > 3V_cr ise s ≤ d/4	TS 500
Basınç donatısı	çekme donatısının en az 1/3'ü kadar (otomatik)	TS 500
Sürekli temelde donatı çapı	boyuna en çok Ø12, gövde en çok Ø10, aralık en çok 300 mm (otomatik)	TS 500 Md. 7.3

6. Kazıklı temel

Kazıklar radye ile birlikte modellenir. Zemin katmanları tanımlanarak kazık boyunca yay rijitlikleri hesaplanır.

Belgelenmiş bir sınır: adhezyon faktörü ya da drenajsız kayma direnci sıfır girilirse kohezyonsuz zeminlerdeki sürtünme hesaplanamaz. Zemin etüdünden gelen parametrelerin eksiksiz girilmesi gerekir.

7. Doğrulanamayan noktalar

Aşağıdakiler birincil kaynakta bu derlemede tam metinle teyit edilemedi. Gizlemek yerine işaretliyoruz doğrulanamadı:

Radye sonlu eleman ağ (mesh) ayarlarının kesin diyalog alanları. Radyenin sonlu elemanlarla çözüldüğü doğrulandı; ağ ayarı arayüzü değil.
Zemin sınıfı (ZA–ZF) ve yerel zemin etkisinin sihirbazdaki tam alan adları.
İstinat duvarı parametre diyaloğunun tam alan listesi.

Kendi sürümünüzde teyit edin; bize bildirirseniz sayfayı güncelleriz.

Kaynaklar

BirincilideYAPI Help Center — Sürekli/Kazık/Merdiven Betonarme Tasarım Parametreleri, Tekil Temeller TS 500, Sürekli Temeller TS 500, Zımbalama TS 500, Temel Kirişlerinin Tasarımı, Bağ Kirişi Ayarları, Bağ kirişi boyutları 300 mm'den az olamaz (help.idecad.com.tr).

BirincilideYAPI Forum — yatak katsayısı çarpanı, kazıklı radye temel zemin parametreleri, kazık temelde zemin katmanları, radye temelde zımbalama (forums.idecad.com.tr).

YönetmelikTS 500 Md. 7.3, 8.3.1, 10.3.2, 10.4.2; TBDY 2018 Md. 7.4.5, 7.6.8, 16.8.5.4 ve Denk. (7.22).

← ideCAD Ana Sayfa Çelik ve Kompozit →