Ana Sayfa / BIM / IFC ve Birlikte Çalışabilirlik

IFC ve Birlikte Çalışabilirlik

B KADEMESİ · üreticinin resmî dokümantasyonu · sürüm etiketli

Bu bölümün omurgası. IFC bir modelin şeklini taşır, aklını taşımaz — ve bunu bilmeden kurulan her openBIM iş akışı bir noktada sessizce çöker.

Bu bölümün çekirdek dersi tek cümledir: IFC bir modelin şeklini taşır, aklını taşımaz. Parametrik geçmiş, aile-tip ilişkisi ve bağlantı zekâsı aktarımda kalır. Bunu bilmeden yapılan her openBIM iş akışı, bir noktada sessizce çöker.

1. IFC sürümleri — hangisi ne zaman

IFC (Industry Foundation Classes), ISO 16739 ile standartlaşmış açık BIM veri değişim şemasıdır.

Sürüm	Kapsam	Ne zaman kullanılır
IFC2x3 (2006)	Yaklaşık yirmi yıllık fiili standart. En yaygın MVD'si Coordination View 2.0.	Karşı tarafın yazılımını bilmiyorsanız. En yüksek uyumluluk.
IFC4 (2013, ISO 16739-1:2018)	Geliştirilmiş malzeme modeli, b-spline eğri/yüzey, parametrik eleman değişimi, standart temel miktarlar. Reference View ve Design Transfer View MVD'leri.	Tüm taraflar güncel yazılım kullanıyorsa.
IFC4.3 (IFC4X3_ADD2)	Altyapıyı kapsayan tek sürüm: demiryolu, karayolu, köprü, liman, tünel. IfcAlignment, IfcFacility, IfcBridge.	Altyapı ve köprü projelerinde.

Yazılım desteği (doğrulanmış): Revit IFC4 Reference View sertifikasını Revit 2021 ile aldı. Archicad IFC2x3 Coordination View 2.0 için hem içe hem dışa aktarım sertifikalıdır. Tekla IFC2x3 ve IFC4.0+ dosyalarını native nesneye dönüştürebilir. Allplan Bridge 2022 IFC4.3'ü entegre etti. birincil

2. MVD — ne taşır, NE TAŞIMAZ

MVD (Model View Definition), belirli bir değişim amacı için IFC şemasının bir alt kümesidir. "IFC verdim" demek yetmez; hangi MVD ile verdiğiniz belirleyicidir.

MVD	Taşır	TAŞIMAZ
Coordination View 2.0 (IFC2x3)	Mekânsal yapı + yapı elemanları. Disiplinler arası paylaşımın en yaygın biçimi.	Parametrik düzenlenebilirlik
Reference View (IFC4)	Sadeleştirilmiş geometri (üçgenleştirilmiş/BREP). Görüntüleme, analiz, karşılaştırma, çakışma kontrolü.	Boyut sürücülü parametreler hariç tutulur. Parametrik değişiklik için değildir.
Design Transfer View (IFC4)	Reference View'ın üst kümesi. Daha yüksek sadakatli tek yönlü aktarım; alıcı modeli değiştirebilir.	Gidiş-dönüş DEĞİLDİR. Hâlâ geliştirme aşamasında, sertifikasyon dışı.
Structural Analysis View	Yükler, yük grupları ve kombinasyonları, analitik eğri/yüzey elemanları, bağlantılar, sınır koşulları, malzeme ve profil.	Mimari sunum geometrisi

Sezgiye aykırı iki nokta:
1. Design Transfer View "daha iyi IFC" değildir — Autodesk'in kendi kılavuzu bunu "round-trip aktarım değil, daha yüksek sadakatli tek yönlü aktarım" diye tanımlar.
2. MVD ile LOD birbirinden bağımsızdır. Yüksek ya da düşük LOD, herhangi bir MVD içinde olabilir. "Reference View verdim, o yüzden LOD düşük" demek yanlıştır.

3. Varlık hiyerarşisi

Mekânsal zincir her IFC dosyasının iskeletidir:

IfcProject → IfcSite → IfcBuilding → IfcBuildingStorey → IfcSpace

Yapı elemanları bu zincire asılır: IfcBeam (kiriş), IfcColumn (kolon), IfcWall (duvar), IfcSlab (döşeme), IfcReinforcingBar (donatı).

Sürüm farkı: IFC4.3'te , ile değiştirildi. Eski şemaya göre yazılmış kontrol kuralları bu yüzden IFC4.3 dosyalarında boş dönebilir.

4. Analitik modelin IFC'deki karşılığı

IfcStructuralAnalysisModel, analitik modeli bir araya toplayan varlıktır: analiz tipi, yapısal üyeler, destekler, yükler ve sonuçlar. IfcGroup'tan grup mekanizmasını, IfcSystem'den binaya bağlanma yeteneğini miras alır birincil.

Varlık	Karşılığı
IfcStructuralCurveMember	1B eleman — kiriş, kolon
IfcStructuralSurfaceMember	2B eleman — duvar, döşeme
IfcStructuralLoadGroup	Yük gruplaması

IFC2x3 kapsamı DIŞINDA olanlar: dinamik analiz, öngerme yükleri, sonlu eleman topolojisi, eleman gerilme ve şekil değiştirmeleri. Yani IFC ile "analiz sonucunu" taşımayı beklemeyin — taşınan şey analiz modelidir, çıktısı değil.

Granülerlik farkı, birlikte çalışmayı zorlaştıran asıl nedendir. Mimari model duvarı kalınlığıyla tutar; analitik model onu tek bir yüzey elemanı olarak ele alır. İkisi aynı nesnenin farklı soyutlamalarıdır ve otomatik eşleşmeleri garanti değildir.

5. Property Set (Pset)

Her varlık tipi için standart Pset'ler tanımlıdır: Pset_WallCommon, Pset_BeamCommon gibi. Projeye özel Pset de tanımlanabilir; Revit tarafında kullanıcı parametreleri IFC Pset'lerine eşlenir.

6. NE KAYBOLUR — gidiş-dönüş kaybı

IFC geometrisi dondurulmuştur: şekilleri kaydeder, onları üreten parametrik reçeteleri değil. Kaybolanlar:

Kaybolan	Somut belirti
Parametrik geçmiş ve kısıtlar	İki kat arasına çizilmiş duvar, aktarım sonrası üstten bağlantısız görünür; kat değişince duvar takip etmez ikincil
Aile / tip ilişkileri	İçe aktarımda her şey Generic Model kategorisine düşebilir; parametrik zekâ kalmaz
Donatı geometrisi	Değişken uzunluklu donatı setinde bireysel çubuk uzunluğu kaybolur — Revit önce "variable" set olarak işler, sonra ayrı nesnelere böler ikincil
Bağlantı detayları ve katman bilgisi	Genelde kaybolur ya da bozulur

Sorumluluğu doğru yere koyun. Bir uygulayıcı özdeyişi şunu söyler: "IFC otomatik veri kaybına yol açmaz; yazılımdaki eksik uygulama veri kaybına yol açar." Yani sorun çoğu zaman formatın kendisinde değil, o formatı okuyan/yazan programın eksik uygulamasındadır.

Akademik doğrulama. Noardo ve ark., "Reference study of IFC software support: the GeoBIM benchmark 2019 — Part I", Transactions in GIS (2021), DOI 10.1111/tgis.12709. ISPRS ve EuroSDR destekli çalışmada 33 yazılım paketi sınandı. Sonuç: standartlaştırılmış modellere tam güvenmek bu aşamada mümkün değildir; çok az araç standart veri setlerini doğru okuyup tutarlı biçimde dışa verebilmektedir. hakemli

Uyarı: test yılı 2019'dur; yazılımlar o tarihten beri IFC desteğini geliştirmiştir.

7. COBie ve BCF

COBie — tesis yönetimi teslim verisi (mekân ve ekipman listeleri); IFC2x3 Basic FM Handover View ile ilişkilidir.

BCF (BIM Collaboration Format) — modeli değil, sorunları taşır. IFC'nin küçük kardeşidir. İçeriği: XML üstveri + kamera açısı (viewpoint) + IFC GUID ile eleman referansı + PNG ekran görüntüsü.

BCF'nin geliştirilmesi 2009'da başladı; başlangıçta buildingSMART International Implementation Support Group üyeleri Solibri ve Tekla ile Münih Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'ndeki Institute for Applied Building Informatics tarafından tasarlandı. Sonradan buildingSMART standardı oldu. birincil

Native destekleyenler: Archicad, Tekla, Navisworks (eklenti ile), Solibri, BIMcollab.

Neden önemli: bir çakışmayı çözmek için 500 MB'lık modeli e-postayla göndermezsiniz; 200 KB'lık BCF gönderirsiniz. Alıcı kendi modelinde tam o kamera açısına ve tam o elemana gider.

8. Türkiye'deki durum

Ulusal ölçekte BIM zorunluluğu YOKTUR. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çalıştay raporu (Temmuz 2025) bunu açıkça yazar: Türkiye'de BIM'e ilişkin ulusal ölçekte herhangi bir zorunluluk bulunmamakla birlikte, çeşitli bakanlıklar ve belediyeler kendi BIM gerekliliklerini belirleyerek projelerinde kullanmaktadır. kamu kaynağı

Sektörel şartname var: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı BIM Teknik Şartnamesi Şubat 2021'de yayımlandı; son revizyon Rev. No 03, 02.09.2022. Havalimanı, karayolu, raylı sistem gibi proje tiplerine göre esnek BIM kullanım hedefleri ve teslim gereksinimleri tanımlar. BIM Yöneticisi için 5 yıl tecrübeli mimar/mühendis şartı içerir kamu kaynağı.

Standart: TSE, ISO 19650 serisinin 4. bölümünü 2022'de yayımladı.

Kaynaklar

BirincilbuildingSMART — IFC şema dokümantasyonu, Reference View / Design Transfer View tanımları, IfcStructuralAnalysisDomain, BCF geliştirme tarihçesi (technical.buildingsmart.org).

BirincilAutodesk IFC kılavuzu — Design Transfer View'ın gidiş-dönüş olmadığı ifadesi; Graphisoft yardımı — Coordination View Surface Geometry aktarımında elemanların düzenlenemez hale gelmesi.

HakemliNoardo, F. ve ark. (2021), "Reference study of IFC software support: the GeoBIM benchmark 2019 — Part I", Transactions in GIS, DOI 10.1111/tgis.12709.

KamuÇevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — Türkiye'nin BIM Entegrasyonu Çalıştay Raporu (2025); Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı — BIM Teknik Şartnamesi Rev.03 (02.09.2022).

KapsamRound-trip kayıp örnekleri kısmen üretici forumu kaynaklıdır (ikincil); MVD'lerin ne taşıdığı/taşımadığı birincil kaynakla doğrulanmıştır. Proje bazlı kayıp oranları değişkendir.

← BIM Ana Sayfa Analitik Model Aktarımı →